นานาสาระ ภูเก็ต only

ชิโนโปรตุกิส

สถาปัตยกรรมภูเก็ต เป็น สถาปัตยกรรม ที่แสดงให้เห็นถึง รูปแบบการผสมผสาน ความเชื่อ ศิลปะ และวัฒนธรรม จากหลากหลายเชื้อชาติ

ไม่ว่าจะเป็นจาก จีน โปรตุเกส อังกฤษ อินเดีย ฮอลันดา หรือมลายู เห็นได้จากลักษณะของสิ่งปลูกสร้างต่างๆ โดยมีสองรูปแบบเด่นๆ คือ ศิลปะแบบจีน ที่แสดงให้เห็นถึงความเชื่อ ที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษ อย่างเหนียวแน่น และแบบผสมผสาน ระหว่างตะวันตกและตะวันออก หรือที่เรียกว่า “ชิโนโปรตุกิส”

อาคารเก่าในซอยรมณีย์ ถนนถลาง
อาคารเก่าในซอยรมณีย์ ถนนถลาง

แต่เดิมอาคารบ้านเรือนในภูเก็ตสร้างกันแบบไทยๆ ทั่วไป สำหรับตัวผู้เขียนเอง ยังเคยสัมผัสกับบ้านแบบโบราณ ขนานแท้และดั้งเดิม ตั้งแต่สมัยที่ยังใช้คำนำหน้าว่า “เด็กหญิง” เท่าที่เคยพบเห็น บ้านบางหลังก็สร้างแบบเรือนไทย เป็นไม้ใต้ถุนยกสูง และบางหลังสร้างแบบง่ายๆ ชั้นเดียว หลังคามุงจาก หรือสังกะสี ที่ยังจำได้คือ บางบ้านพื้นจะไม่เทปูน เป็นดินแห้งๆ แข็งๆ (แต่ก็ไม่เห็นฝุ่นนะ)

บ้านโบราณแบบฉบับดั้งเดิม
บ้านโบราณแบบฉบับดั้งเดิม

สถาปัตยกรรม กลุ่มแรกที่เข้ามามีบทบาทในภูเก็ต คือ สถาปัตยกรรมแบบจีน เนื่องจากชาวจีน เป็นกลุ่มคนส่วนใหญ่ และกลุ่มแรกๆ ที่อพยพมาอยู่ในภูเก็ต ซึ่งโดยมากอพยพมาจากตอนใต้ของมณฑลฮกเกี้ยน เข้ามาขายแรงงานที่ภูเก็ต ในยุคที่การทำเหมืองแร่เฟื่องฟู ดังนั้นเมื่อมีการก่อสร้างอาคารบ้านเรือน หรืออาคารพาณิชย์ในภูเก็ต ชาวจีนจึงมักนำความเชื่อดั้งเดิม ของบรรพบุรุษมาผสมผสาน เห็นได้จากตามหัวเสา เหนือกรอบซุ้มหน้าต่าง ฯลฯ จะปรากฏลวดลายปูนปั้น ตามความเชื่อแบบจีนเข้ามาเกี่ยวข้อง อาทิเช่น ลวดลายน้ำเต้า ไข่มุกไฟ ดอกไม้ ค้างคาว ฯลฯ (เคยได้ยินมาว่า ในสมัยนั้นผนังบ้าน ทำจากปูนผสมน้ำผึ้ง เนื่องจากสมัยนั้นยังไม่มีปูนสรรพสัตว์… ช้าง เสือ นก ฯลฯ)

อาคารโรงเรียนไทหัวหลังใหม่ ยังคงศิลปะแบบเดิม
อาคารโรงเรียนไทหัวหลังใหม่ ยังคงศิลปะแบบเดิม

สำหรับสถาปัตยกรรมตะวันตก ที่เข้ามามีอิทธิพล เช่น โปรตุเกส ฮอลันดา ฝรั่งเศส และอังกฤษ เข้ามามีบทบาทในยุคของ การล่าอาณานิคม โดยเป็นลักษณะของ นักล่าอาณานิคม ที่ผลัดเปลี่ยนกันเข้ามายึดครอง และแสวงหาผลประโยชน์ ซึ่งศิลปะแบบนี้มีลักษณะเด่น คือ ด้านหน้าของอาคารชั้นล่าง มักทำช่องโค้งต่อเนื่องกันเป็นระยะๆ เพื่อให้เกิดทางเดินเท้าหรืออาเขต (หง่อคาขี่) โดยมีความกว้างประมาณห้าฟุต และมีการนำลวดลายบางอย่าง ในยุคกรีกมาใช้ เช่น หน้าต่างวงโค้งเกือกม้า หรือ หัวเสาแบบโยนิก หรือ ไอโอนิก(แบบม้วนก้นหอย) และ คอรินเทียน (มีใบไม้ขนาดใหญ่ประดับ)

หง่อคาขี่ ยังมีให้เห็นที่ถนนถลางและกระบี่
หง่อคาขี่ ยังมีให้เห็นที่ถนนถลางและกระบี่

สถาปัตยกรรมแบบ “ชิโนโปรตุกิส” เป็นสถาปัตยกรรม ที่มีการผสมผสานทางวัฒนธรรม อย่างลงตัวระหว่าง ศิลปะตะวันตกและตะวันออก เช่น การออกแบบตัวอาคารเป็นแบบตะวันตก แต่ลวดลายปูนปั้นเป็นไปตามความเชื่อแบบจีน

ลายปูนปั้น
ลายปูนปั้น
พื้นกระเบื้องโบราณ
พื้นกระเบื้องโบราณ

Post Comment